Facebook
Sitemizde diğer kullanıcıların yazmış olduğu yazılardan kaynaklanan her hangi bir sorundan alemin sitesi sorumlu değildir.
[-]
Türkiyenin Bir Numaralı Forum Sitesi


Yeni Yorum Gönder 
 
Konuyu Oyla:
  • Toplam: 0 Oy - Ortalama: 0
  • 1
  • 2
  • 3
  • 4
  • 5
HOCA DEHHANİ GAZEL TAHLİLİ
Yazar Konu
Bahar
Çevrimdışı

Moderatör
***
Moderatör

Yorum Sayısı: 2,088
Üyelik Tarihi: 23-06-2011
Rep Puanı: 1
Teşekkürler: 2
8 mesajına 8 tşk. edildi.
Yorum: #1
HOCA DEHHANİ GAZEL TAHLİLİ
HOCA DEHHANİ GAZEL TAHLİLİ

Şiir ve Zihniyet: Tasavvuf düşüncesinin büyük ilgi gördüğü, ilahi aşkın sıkça işlendiği Yunus Emre, Mevlana gibi mutasavvıfların yaşadığı 13. yüz¬yılda yaşayan Hoca Dehhânî'nin beşeri aşkı işlemesi dönemin şairlerinin sanat anlayışlarının farklı olduğunu gösterir.

Dünyevi aşkın dile getirildiği şiirin beyitlerle yazılmış olması da 12. yüzyılda Arap ve Fars edebiyatının etkisinin daha da be-lirginleştiğini söyleyebiliriz.

Şiirde Ahenk : Şiirde ahenk aruz ölçüsü, kafiye ve redifle sağlanmıştır, "mefâîlün / mefâîlün / feûlün" kalıbının kullanıldığı şi-irde "-ı yok mı" redif, "ân" ise zengin kafiyeyi oluşturmuştur.

Üzerinde uzatma işareti bulunan ünlüler iki ses sayıldığından,

â = (a + a) + n = üç ses  "- ân"  zengin uyaktır.

derman yok mı
orânı yok mı
* “ân” zengin uyak

Baştan ayaga
Pâyânı yok mı
* “-ân” zengin uyak

Bütün gazellerde olduğu gibi bu gazelin de kafiye örgüsü aa, ba, ca... şek¬lindedir.

Şiir Dili: Oluşum aşamasında olan divan şiirinin dil özelliklerinin şiire yansıdığı görülür. 13. yüzyıl Anadolu Türkçesinin dil özel-liklerinin yanında Arapça - Farsça sözcük ve tamlamalar da şiirde kendini göstermektedir. "Pâyan, peykân, cemâl-i hüsn", ifa-deleri buna örnek gösterilebilir. Şiirde bazı edebî sanatlarla şiir dili oluşturulmaya çalışılmıştır.

1. beyitte, "dert - derman" kelimeleriyle tezat sanatı yapılmıştır.
2. beyitte, şair kendini yanan bir muma benzetmekle teşbih sanatı yapmıştır.
3. beyitte, "ağlamak - gülmek" sözcükleriyle tezat sanatı yapılmıştır.
4. beyitte, sevgilinin yan bakışının şairin ciğerini delmesi sözüyle abartma, kirpiklerin ok gibi düşünülmesi ise benzetme sa-natına örnektir.
5. beyitte, "aşığın kanının su gibi akarak toprağa karışması" sözü teşbih sanatına örnektir. Ayrıca "yok mı" sözünün geçtiği yerlerde istifham (soru sorma) sanatı vardır.

Şiirde Yapı: Şiirde yapı denince akla nazım birimi ve nazım şekli gelir. Di¬van şiirinde şiirler, beyit veya bentlerle yazılmıştır. Okuduğunuz şiirin nazım birimi beyittir. Şiirin nazım şekli ise gazel dir. Arap edebiyatından alınan "gazel" aşk, doğa, içki, eğlence gibi konuların işlendiği, birim sayısı ge¬nellikle 5 ile 15 beyit arasında değişen bir nazım şeklidir. Hoca Dehhani'nin bu gazelinin birim değeri beyit (ikilik), birim sayısı yedidir.

Şiirde Tema: Şiirde sevgiliye kavuşamamanın acısı dile getirilmiştir.

Şiirde Gerçeklik ve Anlam: Hoca Denhânî'nin bu şiirinde coşku ve he¬yecanı dile getiren metinlerin başlıca konusu ve soyut bir gerçeklik olan "aşk" dile getirilmiştir.

Şiir ve Gelenek: 13. yüzyıldan başlayıp 18. yüzyılın sonlarına kadar de¬vam eden divan şiiri geleneğinin ilk örnekleri sayılır. Bu geleneğin en belirgin özellikleri;

1. İslam kültürü etkisinde gelişen bir şiir olması
2. Arapça, Farsça ve Türkçenin karışımı olan Osmanlıca ile yazılması
3. Arap ve Fars edebiyatının estetik yapısı üzerine kurulmuş olması
4. Nazım birimi olarak daha çok beyit esasına dayanması •f Aruz ölçüsünün kullanılması
5. Aşk, şarap, sevgiliye sitem gibi lirik konular ile devrin ileri gelenlerini övme veya bazı toplumsal konuların belli maz-munlarla işlenmesidir.

Divan edebiyatının başlıca din dışı (profane) ve dinî - tasavvufi olmak üzere iki koldan ilerlediğini göz önünde bulunduracak olursak; Hoca Dehhani'nin bu şiiri dinî - tasavvufi içerikli olmayıp sevgiliye sitemin, beşeri aşkın dile getirildiği bir anlayışı yansıttığını söyleyebiliriz.
Yorum: 13. yüzyıl klasik şiirimizin (divan şiiri) oluşum dönemidir. Arap ve Fars dillerinin etkisinin görüldüğü bu dönemde Hoca Dehhani'nin dilinin çok da ağır olmadığını görüyoruz. Daha çok tasavvufa yönelişin hâkim olduğu bir dönemde onun insan aşkın-dan, sevgiliden söz etmesi de dikkat çekicidir.

Metin ve Şair: Dehhani, dinî - tasavvufi konularda şiirler yazan çağdaş¬larından ayrı olarak daha çok aşk, şarap, tabiat gibi konuları işlemiştir.

Şiirlerindeki edebî sanatlar ile teşbih ve mecaz unsurlarından İran edebi¬yatını iyi bilen başarılı bir şair olduğu anlaşılmakta-dır. Şiirlerinden 1 kaside ve 6 gazel günümüze ulaşabilmiştir. Ayrıca, Farsça yazdığı "Selçuklu Şeh¬namesi" adlı eseri vardır.



İLAHİ ve GAZELİN KARŞILAŞTIRILMASI

Benzerlikleri:

• İslami dönemin ürünleridir.
• İkisinde de uyak, redif ve söz sanatları kullanılabilir.
• Son bölümlerinde şair adını ya da takma adını söyler.

FARKLILIKLARI
İLAHİ GAZEL
İlahi Nazım Şekli Gazel
Dörtlük Nazım Birimi Beyit
abab, cccb, dddb… Uyak Düzeni aa, ba, ca, da…
8’li hece ölçüsü Ölçü Aruz ölçüsü
İlahi aşk Tema Beşeri aşk




İSLAMİYET ÖNCESİ TÜRK ŞİİRİ İLE İSLAMİYET SONRASI TÜRK ŞİİRİNİN KARŞILAŞTIRILMASI

Benzerlikleri:
İslamiyet öncesiyle İslamiyet sonrasının ilk döneminde hece ölçüsü, tema, (doğa, aşk, ölüm) ritim ve ahenk öğeleri ortak özel-liklerdir.

FARKLILIKLARI
İSLAMİYET ÖNCESİ İSLAMİYET SONRASI
Koşuk, sagu, sav… Nazım Biçimi İlahi, Mesnevi, Gazel…
Dörtlük Nazım Birimi Dörtlük ve Beyit
aaab Uyak Düzeni abab, cccb İlahi / aa,bb,ccGazel
Hece Ölçüsü Ölçü Hece Ölçüsü ve Aruz Ölçüsü
Yabancı dillerden etkilenmemiş. Dil ve Ses Arapça ve Farsça etkili
Eski Türk kültürünü anlatır. Zihniyet İslamiyet sonrası kültürü anlatır.
Aşk, doğa sevgisi, yiğitlik… Tema Allah aşkı (ilahi), beşeri aşk (gazel)
29-07-2011 02:17
kullanıcının tüm mesajlarını bul Alıntı ile Cevapla
Yeni Yorum Gönder 


Konu ile Alakalı Benzer Konular
Konular Yazar Yorumlar Okunma Son Yorum
  NE İÇİNDEYİM ZAMANIN” ŞİİRİ TAHLİLİ Bahar 0 102 07-12-2013 01:54
Son Yorum: Bahar
  FUZULİ "USANMAZ MI" GAZELİNİN ŞİİR TAHLİLİ Bahar 0 241 27-11-2013 03:52
Son Yorum: Bahar
  YAHYA KEMAL BEYATLI "GECE ŞİİRİ"NİN TAHLİLİ.. Bahar 0 126 27-11-2013 03:49
Son Yorum: Bahar
  İSTANBUL'U DİNLİYORUM ŞİİR TAHLİLİ Bahar 0 109 27-11-2013 03:48
Son Yorum: Bahar
  MEHMET AKİF "KÜFE" MANZUMESİNİN TAHLİLİ Bahar 0 88 27-11-2013 03:45
Son Yorum: Bahar

Hızlı Menü:


Şu anda bu konuyu okuyanlar: 1 Ziyaretçi

İletişim | Türkiyenin En Güncel Forumu | Yukarı Git | İçeriğe Git | Arşiv | RSS Beslemesi

Sitemizdeki Online Kişi Sayısı: